Kennismaking met opstellingen brengt meteen inzichten

Iedere vraag, ieder probleem heeft recht op een nieuwe, open benadering. Of dat vraagstuk nu op persoonlijk of organisatorisch vlak ligt. Dat stelt het Bert Hellinger Instituut op haar website. Eén van de methoden om een vraagstuk mee te behandelen is een zogenoemde opstelling. Om te ervaren hoe dit in zijn werk gaat, nam redacteur Job Schepers deel aan de introductieworkshop opstellingen die werd gegeven bij Nieuw Leven aan de Kadijksweg. Hij deelt zijn bevindingen.

Omdat er van tevoren duidelijk vertrouwelijkheid is afgesproken, is niets herleidbaar naar de aanwezigen.

Voor de meeste aanwezigen is het de eerste keer dat zij in aanraking komen met opstellingen. Na een korte uitleg door Barbara Hoogenboom uit Oosterend, gaan we aan de slag. “We zien wel of we tijd hebben voor één, twee of misschien zelfs wel drie opstellingen”, trapt ze af. Deelnemers nemen deel als representanten in de opstelling. Een representant wordt ingezet om een persoon (vader, moeder, collega, leidinggevende) of abstract element (een concept, gebeurtenis, bedrijfsonderdeel) te representeren in de opstelling.’’ 

Ik had er van tevoren over gelezen, maar wist nog altijd niet echt wat ik me erbij voor moest stellen. Als eerste trad een vrouw naar voren die speciaal vanuit Groningen was gekomen. Ze had ervaring met opstellingen, maar wilde absoluut een dergelijke sessie met Barbara meemaken. De vrouw was al enige tijd begonnen met haar eigen bedrijf, maar durft niet naar buiten te treden. De oorzaak daarvan lag volgens haar mogelijk in een traumatische gebeurtenis op zeer jonge leeftijd, waarna ze zich was gaan verschuilen. Na een vraaggesprek tussen Barbara en de vrouw werd gekozen welke personages in de opstelling zouden komen. Zo kwamen er representanten voor de vader, moeder, de gebeurtenis en voor de vrouw op jonge leeftijd. De vrouw zelf keek toe en gaf aan hoe zij zich voelde bij bepaalde verschuivingen in de opstelling. Het was interessant om te zien hoe de energie in de ruimte de ‘poppetjes’ op het veld beïnvloedt. De representanten waren vrij om te gaan staan waar ze willen en zich te verplaatsen als dit goed voelde. Ook kreeg degene met het vraagstuk de mogelijkheid om later zelf in de opstelling te komen. 

Hoewel het mij nogal zweverig klonk, valt niet te ontkennen dat er inzichten ontstonden die er daarvoor nog niet waren. Ook de reacties van de representanten leken mij oprecht, hoewel ik bij de eerste opstelling alleen maar toekeek. Ik vond de eerste opstelling wel een heftige gebeurtenis voor een opstelling met vreemden en vroeg mij af of het mijn beeld niet direct had vertroebeld. Het vraagstuk van de tweede persoon leek mij iets dat vaker voorkomt en hierdoor meer geschikt voor een ‘introductieworkshop’. De deelneemster die plaatsnam op de stoel had een vraagstuk over haarzelf. Ze was moe, omdat ze altijd alles naar zich toetrok, zó veel werkte voor alles en iedereen. Uit de opstelling kwam naar voren dat de hele vrouwenlijn altijd de kar had getrokken, wellicht al generaties voor haar geboorte. “Je kunt met een opstelling patronen zichtbaar maken of doorbreken, die soms al verder teruggaan dan jij of ik ons kunnen herinneren. We denken wel dat ons verleden niet verder gaat dan de mensen die wij zelf hebben gekend, maar patronen zijn vaak ouder en worden doorgegeven via de familielijn”, vertelde Barbara al vooraf. 

Als laatste breng ik zelf een vraagstuk op tafel, maar dan uit de bedrijfsmatige sfeer. Het wordt een prachtige ervaring, ook al is de tijd te kort om alle facetten te adresseren. Als ik het vraagstuk helemaal had willen behandelen, had ik veel meer details over mijzelf, mijn opvoeding, het bedrijf en de aspecten daarvan op tafel moeten gooien. Daarvoor was het niet het moment en niet de tijd. Toch levert de korte kennismaking me een berg aan inzichten op waarmee ik verder kan. In een zaal met negen mensen, waarvan een aantal van de overkant, komen meerdere suggesties die mij een ander beeld van de huidige situatie geven. Het vraagstuk dat ik op tafel had gebracht, had te maken met het samenbrengen van twee redacties (Texelse Courant en Texel dit Weekend) tot één sterk team. Hoewel ik vind dat het heel goed gaat, merk ik ook dat het samenbrengen van twee culturen niet vanzelfsprekend is. De mixen van redacteuren van het eerste uur en nieuwere redacteuren en van medewerkers van een abonnementskrant en die van een huis-aan-huisblad, doen wat. Waarbij ik als werkgever ook nog van oudsher de hoofdredacteur ben van de Texelse Courant, die ik zeer liefheb. Maar zitten de hobbels op de weg van de samensmelting nu wel bij de redacteuren? Of zit het dieper, breder of hoger? Zit de directie wel op koers en als dat wel zo is, ervaren alle medewerkers dat dan wel? Ik geloof dat er hier nog veel werk aan de winkel is en ook oprecht dat systemisch werken (zoals opstellingen) kan werken voor persoonlijke en organisatorische vraagstukken voor iedereen die ervoor openstaat.