“Goede eerste- en tweedelijnszorg cruciaal voor Texel”

“De komst van een gezondheidscentrum aan de Emmalaan is van cruciaal belang voor toekomstbestendige, geïntegreerde eerstelijnszorg op Texel.” Dat stellen de Texelse huisartsen in een gezamenlijke brief aan de stuurgroep die werkt aan de plannen voor een nieuw gezondheidscentrum. Als één blok scharen de huisartsen zich achter dit initiatief.

Volgens de brief, die is onderschreven door alle Texelse huisartsen, biedt de bundeling van huisartsenpraktijken, spoedpost, bloedafname, poliklinieken en dialyse een duurzame structuur voor samenwerking en kwaliteit van zorg op het eiland. “Wij zien grote voordelen in zo’n centrum, omdat het er onder meer voor zorgt dat het dialysecentrum en de poliklinieken van Noordwest Ziekenhuisgroep voor Texel behouden blijven. Bovendien komt er dan eindelijk ruimte voor een gezamenlijke huisartsenspoedpost, die we nu niet hebben,” licht Lard Plasmans toe namens alle Texelse huisartsen.

Gezondheidscentrum of gezondheidsplein?
Veel Texelaars vragen zich af wat precies het verschil is tussen het gezondheidscentrum en het gezondheidsplein. Apotheker Henri Venema legt uit:
“In 2008 namen Jan Klok en ik als Texelse Apothekers het initiatief voor een gezondheidsplein, samen met huisartsen, fysiotherapeuten, Omring en het sociaal domein van de gemeente. Het idee was een groot centrum. Een plein met medische en paramedische zorg, gebaseerd op het principe van Positieve Gezondheid. We hebben destijds de BV Gezondheidsplein Texel opgericht en een ontwerp laten maken, maar door verschillende hobbels liep het proces veel vertraging op en werd het financieel onhaalbaar. De huurders haakten af, omdat ze de benodigde huurprijzen niet konden betalen en het risico van langlopende huurcontracten niet aandurfden. Noodgedwongen moesten we het project stopzetten.”

Nu de plannen voor een nieuw gezondheidscentrum opnieuw vorm krijgen, zien de apothekers nieuwe kansen. “Wij steunen de plannen van harte en willen naast het centrum een nieuwe apotheek bouwen via de BV Gezondheidsplein Texel. We hebben inmiddels een nieuw ontwerp laten maken voor een pand dat we zelf kunnen bekostigen.” Een harde voorwaarde voor de apothekers is dat het gezondheidscentrum er komt. Anders heeft die plek voor ons geen toegevoegde waarde,” besluit Venema.

Al jaren leeft de zorg over het verdwijnen van voorzieningen op Texel, mede door het gebrek aan geschikte huisvesting. Veel Texelaars vrezen dat ze in de toekomst steeds vaker naar de overkant moeten voor medische zorg, terwijl de zorgvraag juist toeneemt door de sterke vergrijzing.
De eerste plannen voor een gezondheidscentrum aan de Emmalaan dateren al uit 2008. Doel was toen al om de eerste- en tweedelijnszorg op Texel te behouden. Diverse zorgverleners werkten samen, maar door financiële obstakels kwam het project niet van de grond. Ook latere pogingen strandden op een niet-sluitende begroting. De noodzaak voor goede medische voorzieningen voor de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van het eiland bleef onverminderd groot.

Afgelopen zomer kreeg het plan nieuw leven ingeblazen. Er werd een stuurgroep opgericht om het proces te begeleiden, en de gemeenteraad besloot de deadline voor een sluitende begroting met een half jaar te verlengen – tot eind 2025. Mocht het project dan nog steeds niet haalbaar blijken, dan kan de gemeente de grond mogelijk voor andere doeleinden inzetten.

Texelse fondsen schieten te hulp

In de stuurgroep zijn de toekomstige gebruikers, gemeente en verschillende Texelse fondsen vertegenwoordigd. Onafhankelijk voorzitter is Dirk de Lugt; Robin Konijn treedt op als kwartiermaker. De fondsen hebben hun hulp aangeboden om de financieringskloof te dichten. Volgens Floris Mulder, die namens de fondsen in de stuurgroep zit, voelen zij een maatschappelijke verantwoordelijkheid om het zorgaanbod op Texel te behouden. “De meeste fondsen dragen bij via leningen of schenkingen. Als dit project niet lukt, verdwijnt het dialysecentrum dat nu in Oosterend staat waarschijnlijk, want een andere geschikte plek is er niet. De nood is dus hoog.” In hun brief aan de stuurgroep stellen de huisartsen nadrukkelijk geen enkel bezwaar te hebben tegen het gebruik van gelden van de Texelse fondsen om dit plan gerealiseerd te krijgen.

Dialysecentrum dreigt te verdwijnen

‘Als ik niet dialyseer, leef ik niet lang meer’

De huidige locatie is verouderd, en de waterinstallatie is volgend jaar technisch afgeschreven. De Noordwest Ziekenhuisgroep wil daarin op de huidige locatie niet meer investeren. Als het nieuwe gezondheidscentrum er niet komt, kan op termijn mogelijk geen dialyse meer op Texel plaatsvinden – dat zou een grote klap zijn voor patiënten die dan meerdere keren per week naar Den Helder zullen moeten om te dialyseren, én voor toeristen die dankzij deze voorziening zorgeloos naar Texel kunnen komen. Want Texel is het enige Waddeneiland, en naast Rockanje, de enige plek aan de Noordzeekust, waar vakantiedialyse mogelijk is. Hoe groot de impact is als je afhankelijk bent van dialyse weet Texelaar Piet Standaart maar al te goed. Sinds vijf jaar moet hij twee keer per week in Oosterend dialyseren. En met hem nog vier Texelaars. Bij Standaart werd dertig jaar geleden Henoch Schönlein geconstateerd, een auto-immuunziekte die alle vaten in het lichaam aantast. Als gevolg van ontstekingen werden zijn nieren aangetast. Toen zijn nierfunctie afnam tot nog maar vijf procent, werd dialyse noodzakelijk. “Het is simpel: als ik niet dialyseer, dan leef ik niet lang meer. Ik red het nu met twee keer per week.” Elke maandag en vrijdag is hij vier uur lang gekluisterd aan een van de zes dialyse-apparaten in het Dialysecentrum in Oosterend. Met ernaartoe gaan en het ‘afdrukken’ na die tijd (de plek van de naald op de arm dichtdrukken, red.) is hij die dagen zo’n vijf uur zoet. “Dat kost me heel veel energie. Daarna kan ik niks meer op zo’n dag.” Dialyse-verpleegkundige Marja Portegijs beaamt de woorden van Standaart. Zij is al vanaf de start in 2005 actief in het Texelse Dialysecentrum. “De behandeling vraagt veel van de patiënten. Die zijn behoorlijk moe na die tijd en willen het liefst snel naar huis. Als je vanaf Texel in Den Helder moet dialyseren, is dat heel belastend. Ze hebben er bijna een werkdag op zitten als ze weer thuis zijn. Zeker voor de oudere patiënten is dat heel zwaar.”

Zorg dichtbij huis

De tweedelijnszorg in het nieuwe centrum wordt geleverd door de Noordwest Ziekenhuisgroep. In de polikliniek op de begane grond komen spreekuren van verschillende specialismen, zoals cardiologie, dermatologie, oncologie en kindergeneeskunde. “Zorg dichtbij als het kan en verder weg als het moet, is een van onze uitgangspunten,” zegt Alexa Tjeenk Willink namens Noordwest. “Voor Texelaars betekent dat een toekomstbestendige, centrale locatie waar we zoveel mogelijk spreekuren kunnen aanbieden. Door de samenwerking met de andere gebruikers - de huisartsen en Starlet Diagnostisch Centrum – wordt de zorg alleen maar beter.”

Prikken in de voetbalkantine

Door een tekort aan geschikte huisvesting is Starlet Diagnostisch Centrum momenteel noodgedwongen gevestigd in de kantine van voetbalclub Texel’94. Starlet verzorgt bloedafnames in opdracht van zorgverleners en begeleidt patiënten met stollingsproblemen via de trombosedienst.
In het nieuwe gezondheidscentrum krijgt Starlet eindelijk een vaste ruimte. Dat biedt niet alleen meer rust en professionaliteit, maar ook kansen om het aantal bloedtesten uit te breiden.

Huisartsen: nijpend tekort aan ruimte

Net als in de rest van Nederland dreigt ook Texel te maken te krijgen met een tekort aan huisartsen. Niet alleen het vinden van nieuwe artsen is een uitdaging, ook geschikte praktijkruimte is schaars. “Vroeger waren huisartsenpraktijken vaak aan huis gevestigd,” zegt Plasmans. “Tegenwoordig werken de meeste artsen in moderne, gedeelde praktijkruimtes. Die zijn er op Texel nu onvoldoende. Dat maakt het voor jonge huisartsen minder aantrekkelijk om zich hier te vestigen.” Volgens Josine Blanksma van huisartsenpraktijk De Kaap willen veel jonge huisartsen niet meer alleen werken. “Ze willen kunnen overleggen met ervaren collega’s in hetzelfde pand,” legt ze uit. “Maar een eigen praktijkgebouw neerzetten is financieel niet te doen. De vergoeding voor huisvesting van de Nederlandse Zorgautoriteit is daarvoor lang niet toereikend.”
Blanksma en haar collega Hans Schuit hopen hun praktijk te kunnen verhuizen naar het nieuwe zorgcentrum dat in voorbereiding is. Nu zijn ze noodgedwongen gevestigd in het verouderde Omring-gebouw aan de Schoonoordsingel. “We redden ons hier tijdelijk, maar dit pand voldoet totaal niet aan de normen van de Landelijke Huisartsen Vereniging,” zegt Blanksma. “Er is geen ventilatie en niet overal water. Bij een audit wordt het spannend, want veel problemen zijn niet meer op te lossen. Het pand is gewoon te oud en ongeschikt.”

Lees ook

Nieuwe organisatie moet toekomst kraamzorg borgen

 

Ook Anouk den Breejen en Elsbeth de Witte van Eilandpraktijk Texel willen verhuizen naar het nieuwe gezondheidscentrum. Hun praktijk werkt momenteel op twee locaties: in De Cocksdorp en in Den Burg. “Elk dagdeel zijn alle ruimtes bezet,” vertelt Den Breejen. “De zorg verschuift steeds meer van tweedelijns naar de eerstelijns, omdat dat goedkoper is. Daardoor krijgen we er voortdurend medewerkers bij: verpleegkundig specialisten, praktijkondersteuners, assistentes. De praktijk groeit, maar de huisvesting groeit niet mee. We lopen aan alle kanten vast.” De huisartsen benadrukken dat het nieuwe gezondheidscentrum essentieel is om de zorg op het eiland overeind te houden. “We moeten voorkomen dat hier gebeurt wat elders al speelt: dat hele regio’s zonder huisarts komen te zitten,” waarschuwt Den Breejen. “We redden het nu nog net met elf huisartsen, maar Fanneke en Grischa de Winter van praktijk ’t Wad vertrekken naar de overkant. Dat gat opvangen wordt al een enorme uitdaging.”

Alle huisartsen zijn blij met de komst van een spoedpost in het nieuwe gezondheidscentrum. Nu verleent de dienstdoende huisarts buiten de normale openingstijden spoedzorg in de eigen praktijk. Bij de spoedpost komt ook een ruimte waarin bijvoorbeeld een zomerarts kan overnachten. “Dat zal de Texelse huisartsen enorm ontlasten in het toeristenseizoen.”

“We zijn op de goede weg”

De betrokken partijen prijzen de constructieve houding van de gemeente en de bereidwilligheid van de Texelse fondsen. “Uit de ervaringen vanuit het verleden weten we dat dit project zonder hulp niet te financieren is,” zegt kwartiermaker Robin Konijn. “De bouwkosten zijn enorm hoog vanwege de eisen aan een medisch gebouw. Maar de huur blijft marktconform - niemand wordt bevoordeeld. Sommige gebruikers gaan zelfs fors meer betalen dan nu, maar iedereen ziet de noodzaak én de voordelen van samenwerking onder één dak.”

Volgens de kwartiermaker, die voor de technische begeleiding wordt bijgestaan door bureau HEVO, zijn de kansen op een sluitende begroting heel reëel. “De tijd is onze grootste uitdaging. We hopen dat we de gelegenheid krijgen om het tekort dat er nu nog is, weg te werken. We zijn blij dat het college van B&W deze week heeft besloten om onze aanpak aan de gemeenteraad voor te leggen”, zegt Konijn. “Maar we zijn op de goede weg.”