Dit artikel is geschreven door
Jeroen van Hattum
Jeroen van Hattum, Journalist Texelse Courant.
Terugblik 2025: Viering 80 jaar bevrijding op Texel
AlgemeenTexel viert in 2025 dat het tachtig jaar geleden is dat de Tweede Wereldoorlog ten einde kwam en dat ook Texel bevrijd werd.
Dat leidt tot herdenkingen op zondag 4 mei, festiviteiten op maandag 5 mei en op dinsdag 20 mei wordt stilgestaan bij de bevrijding van Texel.
Zondag 20 mei 1945 was de dag dat Texel echt bevrijd werd. Die dag arriveerden Canadese troepen op het eiland en kwam er een einde aan de Georgische Opstand die in de nacht van 5 op 6 april 1945 was uitgebroken.
Georgische soldaten kwamen die nacht in opstand tegen de Duitse soldaten waarmee ze in hetzelfde bataljon zaten. Dat leidde tot een korte, hevige en bloedige oorlog op het eiland die vele levens kostte en doorging tot ná de capitulatie van Duitsland op woensdag 9 mei 1945. Texel kwam daardoor te boek te staan als het laatste slagveld in Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Die historie komt aan bod bij een tentoonstelling die in het voorjaar wordt geopend in het Luchtvaart- en Oorlogsmuseum op het vliegveld. De tentoonstelling is gewijd aan de Russenoorlog zoals de opstand ook wel wordt genoemd.
Marinierskapel
Op dinsdag 20 mei verzorgt de Marinierskapel van de Koninklijke Marine een optreden op de Groeneplaats ter gelegenheid van tachtig jaar bevrijding. Zondag 18 mei maken oude legervoertuigen in het kader van de herdenkingen een rondtocht over het eiland.
De bevrijding staat ook centraal in een fotoserie die Arjan Trap maakt van Texelaars die geboren werden tijdens de bevrijding en nu tachtig jaar oud zijn. Deze expositie reist in de loop van 2025 langs de dorpen en is in het najaar te zien in de Burghtkerk op een dubbelexpositie over tachtig jaar bevrijding.
Stripboek
Het andere deel van de expositie bestaat uit levensgrote afbeeldingen van een stripboek over de Georgische Opstand dat gemaakt is door Eric Hercules en Fred de Heij. De Texelse veteranen zorgen voor de verspreiding van het stripboek.
De Georgische Opstand staat ook centraal in een film die OSG-leerlingen Giovanni Coevert en Hugo Sambrink maken voor school. Hun inspanningen monden uit in een professionele film waarin de historie aan bod komt en Texelse jongeren praten met Texelaars die de Russenoorlog zelf aan den lijve meemaakten. De film maakt tastbaar duidelijk hoe het was om te leven in een tijd dat vrijheid geen vanzelfsprekendheid was.
