Dit artikel is geschreven door
Marcel Plaatsman
Verslaggever Texelse Courant
Invasieve zeepok aangetroffen in Waddenzee bij Texel
AlgemeenZeepokken - ze lijken nogal op elkaar. Maar een NIOZ-onderzoekster vond op twee plekken in de Waddenzee een soort die als ‘invasief’ geldt.
Die onderzoekster is een studente, vertelt een medewerker van het NIOZ. Masterstudent Freshwater and Marine Biology Rosalinde van Ooijen van de Universiteit van Amsterdam deed haar masteronderzoek bij het NIOZ en haar ontdekking blijkt dus toch wel opmerkelijk.
De zeepok met de Latijnse naam ‘balanus glandula’ was al wel eerder aangetroffen in Nederland, maar dan in de Westerschelde; daar kon het opduiken van de zeepok worden gelinkt aan het voorkomen ervan in Belgische wateren. Zeepokken zijn kreeftachtigen, die zich vastzetten op onder meer stenen of op schelpen, en zich hoofdzakelijk voeden met plankton.
Lauwersoog en Texel
Bij dit onderzoek werd de soort dus aangetoond in de Waddenzee en wel op twee plekken: Lauwersoog en Texel. Een primeur, maar toch komt het bericht niet helemaal uit de lucht vallen, legt Van Ooijen uit in het persbericht van het NIOZ zelf: “Onderzoeksassistent Loran Kleine Schaars tipte me om goed op te letten of ik de Pacifische zeepok ‘Balanus glandula’ zou vinden. Die neemt al decennialang flink in aantal toe in bijvoorbeeld Japan en Zuid-Afrika en sinds 2015 weten we dat hij ook bij België en Zeeland voorkomt.”
Met die tip op zak ging Van Ooijen op zoek in de Waddenzee. Ze zocht daarbij niet alleen op Texel, maar ook bij het Duitse eiland Sylt, dat tegen de Deense grens ligt. Dat is dus duidelijk het noordelijke deel van de Waddenzee. De verwachting was dat de soort vanuit het zuiden zou komen en dus eerder bij Texel, dan bij Sylt op zou duiken. Dat bleek inderdaad het geval. Maar om dat te bewijzen was het wel noodzakelijk dat precies kon worden vastgesteld dat het om de ‘balanus glandula’ ging.
Microscoop
De uitdaging daarbij: dat zeepokken dus behoorlijk op elkaar lijken, het onderscheiden van een specifieke soort is dus niet gemakkelijk.
Van Ooijen: ‘Ik nam ze mee naar het lab voor determinatie onder de microscoop of binoculair. Je moet dan bijvoorbeeld tellen of ze vier of zes wandplaten hebben: de onderdelen waaruit hun afgeronde kegelvorm bestaat. In het midden zit een opening, afgesloten door platen die ook verschillen per soort. En als je ze van hun steen haalt, laten sommige soorten een verkalkte witte plek achter. Na e-mail contact met onderzoeker Francis Kerckhof, die de soort in België ontdekte, wisten we zeker dat het om de Pacifische zeepok ging.”
De Stille Oceaan ofwel Pacific is de oorsprong van de invasieve soort. Die heeft intussen dus Texel bereikt en ook Lauwersoog, maar Sylt nog niet.
Verdringing
Een invasieve exoot is een niet-inheemse soort die andere soorten kan verdringen. Dat de Pacificische zeepok dat kan doen werd onder meer in Japan aangetoond, maar daarmee is nog niet gezegd dat hetzelfde in de Waddenzee gaat gebeuren.
Het is nu namelijk nog niet duidelijk hoe aantrekkelijk de Waddenzee daadwerkelijk is voor deze zeepok. Mogelijk is het water er toch te koud, bijvoorbeeld; al wijst het NIOZ er in deze context wel op dat uit metingen blijkt dat de zeewatertemperatuur in de Waddenzee de voorbije decennia behoorlijk is gestegen.
