Oorlogsdagboek in Vermaning: “Zo dichtbij”

Een krachtige stem, niet zonder verwondering, maar ook zakelijk. Bijna als een journalist legde zij de oorlog op Texel vast: Noortje Willems, dertien jaar.

Haar stem krijgt dinsdag 20 mei wederom klank in de Doopsgezinde Vermaning van Den Burg. Dan leest Vera Laan uit Oosterend voor uit dit teruggevonden dagboek. 

Andere voorstelling

Een verhaal dat verteld móést worden, zag ook predikant Hans Marseille. De eerdere plannen voor een voorstelling op basis van teksten van Pip Barnard kregen hierdoor een nieuwe vorm, al bleef die opzet wel de leidraad. Tijdens de repetities groeide er een andere voorstelling.

Het verhaal van Eleonora ‘Noortje’ Willems heeft voor de predikant nog extra kleur, want hij heeft de dagboekschrijfster persoonlijk gekend. “Ze is op latere leeftijd op Texel komen wonen. Na haar oorlogstijd hier is ze altijd blijven terugkeren. Zoals ze schrijft, zo herinner ik mij haar ook. Ze was heel opgeruimd en zó vertelt ze.” 

Lees ook

Amsterdammertje van toen praat scholieren bij over oorlog en vrede

 

Toen ze aan haar dagboek begon had ze Texel net leren kennen. Ze was zoals zovele ‘Amsterdammertjes’ de stad uit gestuurd, omdat ze er honger leed; met de boot naar Texel om er aan te sterken, waar nog eten was, en waar het ook verder nog vredig moest zijn. Haar vriendinnetje Nini scheepte op het laatste moment óók in, haast als een verstekeling, maar werd even liefdevol ontvangen in het Texelse gezin van Sijbrand Keyser. Van de Da Costakade naar De Korenschoof in Eierland.

Voorlezen

Een dagboek is natuurlijk in de eerste plaats een tekst die een schrijver voor zichzelf schrijft. Tegelijk is wel te zien dat Noortje haar eigen dagboek een beetje redigeerde, ze voegde verbeteringen toe, haalde dingen door. De tekst is niet ruw, het handschrift oogt verzorgd. 

Het maakt het zeker een geschikte tekst om voor te dragen, merkt ook Vera Laan, die zich al eerder bewees als een echte voorleeskampioen. In voorbereiding op dinsdag neemt ze de tekst in zich op. “In het begin dacht ik: het is een beetje zoals het dagboek van Anne Frank. Maar Anne zat vast, die kon niet naar buiten. Voor Noortje is het echt dichtbij. Dat maakt het misschien nog wel indrukwekkender voor me,” overweegt Vera. “Ze heeft het allemaal méégemaakt.”

Lees ook

Stichting Veteranen Texel presenteert stripboek ‘Oorlog op Texel’

 

Zonder veel emotie, maar tegelijk zó confronterend, beschrijft de dagboekschrijfster een fusillade. De man valt in de kuil. “Er lagen er al tien in.” Voor Vera zijn het wel merkbaar andere teksten dan hetgeen ze normaal voordraagt, erkent ze. Maar de repetitie, woensdag in de Vermaning, overtuigt.

Muziek

“We hebben tien dagen gekozen”, legt Hans Marseille uit. “Die tien dagen leest Vera voor. In principe leest ze het hele stukje, van die dag, dus het is echt als een dagboek. Noortje wisselt ook af, het is niet alleen maar oorlog, ze schrijft ook over touwtjesspringen en over honden.” Juist in die afwisseling schuilt ook het grote realisme van de dagboekaantekeningen, de authenticiteit. “Het komt zo waanzinnig dichtbij.”

Tussen de dagboekfragmenten verzorgen Lauri Brons, Elisabeth Waverijn en Astrid Witte muzikale intermezzo’s, die de toehoorders gelegenheid bieden de verhalen op een bijzondere manier op zich te laten inwerken. “Een beetje zoals bij The Passion”, schetst Marseille het effect dat dit sorteert. Bij eerdere voorbereidingen ervoer hij zelf hoe indrukwekkend dat kan zijn. De voorstelling van dinsdag 20 mei begint om 20:00 uur. Toegang is gratis, aanmelding via:
opera4daagse@gmail.com.