Vrijheidscollege Levchenko: “Vrijheid wordt te weinig omarmd”

“Ik hoop mensen over te kunnen brengen dat het niet vanzelfsprekend is om in vrijheid te leven. Omarm die vrijheid. Dat gebeurt soms te weinig. Ik had een keer mijn verhaal gedaan toen een oude man naar me toekwam die de Tweede Wereldoorlog had meegemaakt. Hij was in tranen. Hij bedankte me voor mijn verhaal.”

Aan het woord Evgeniy Levchenko. Komende zondag houdt hij een Vrijheidscollege in Cinema Texel. De oud-voetballer werd geboren in Kostjantynivka in de Donbas-regio in Oekraïne. De dagelijkse invloed van de oorlog in zijn thuisland op zijn gezin is groot. “We hebben nog altijd kennissen en familie daar. Vluchten was voor veel mensen de logische keuze, maar er waren ook ouderen die niet meer wilden vluchten of niet meer daartoe in staat waren. Het blijft ook hun land he!”

Al in 2014 stormden Russische troepen de Donbas binnen. “Europa heeft veel te veel geleund op de Verenigde Staten. Er is in Europa alleen maar bezuinigd op defensie. Nu het nodig is, kun je niet zomaar even opschakelen. Bij de inval in de Donbas en de annexatie van de Krim is vooral gekeken hoe de economische banden met Rusland zoveel mogelijk onbeschadigd bleven. Zelfs na de start van de grote inval in 2022 bleven - ook Nederlandse - bedrijven hun zaken met Rusland beschermen. Ik snap dat geld belangrijk is, maar zo belangrijk.”

Voor Nederlanders is het moeilijk voor te stellen hoe het is om in bezet gebied te leven en geen oorlog te kennen. “Wat als Duitsland morgen Texel zou annexeren en je geen Nederlandse liederen meer mag zingen, de vlag niet meer mag uithangen of zelfs de taal niet meer zou mogen spreken? Wat als persvrijheid niet meer bestaat en het uitmaakt met wie je omgaat? Probeer je dat een beetje in te denken, misschien kun je je er dan een voorstelling van maken.”

Lev, zoals hij zichzelf tijdens het interview voorstelt, groeide als gezegd op in Oekraïne dat toen nog onderdeel was van de communistische Sovjetunie. “Ook toen verdwenen er mensen die zich afzetten tegen het systeem en ik kan me nog goed herinneren dat je constant op je hoede moest zijn. Hier in Nederland heb je wel de vrijheid om te zeggen wat je denkt. Mensen moeten dat voorrecht beseffen.”

Niet getwijfeld

Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne zet hij zich in voor geldinzameling voor met name de kinderen in het land, onder andere via zijn eigen stichting Breath Care for Kids Ukraine. Levchenko is een levendige verteller. Sinds de oorlog is de Oekraïense Nederlander inderdaad regelmatig op televisie. Hij vindt het belangrijk om zijn steentje bij te dragen aan de juiste informatievoorziening.

Toen hij door de Vrijheidscolleges werd benaderd om op Texel te spreken, hoefde hij niet lang na te denken. “Als sinds 2022 maken mijn vrouw (Victoria Koblenko) en ik ons sterk voor dit onderwerp. Toen ze mij vroegen naar Texel te komen, dacht ik alleen: waarom niet? Wij vinden het belangrijk om tegengeluid te geven op Rusland dat de publieke opinie probeert te beïnvloeden met fake news via bijvoorbeeld websites. Maak je geen illusies. Als je dan mensen als minister Faber bepaalde dingen hoort roepen - doelt op de opmerking dat Zelensky niet democratisch zou zijn gekozen, een opmerking die ze later introk red. - dan is het hard nodig dat wij ons laten horen.”

Het interview wordt afgenomen terwijl hij in de auto zit en Lev heeft en neemt uitgebreid de tijd en is openhartig. De redactie vraagt hem wat er gebeurt wanneer Rusland de oorlog wint. “Dan wordt Oekraïne een tweede Wit-Rusland, waar de clowneske Loekasjenko als dictator precies doet wat Rusland verlangt.”

Dat oorlog mensen uit elkaar kan drijven heeft hij op meerdere vlakken gemerkt. Een blauwe maandag voetbalde hij in Rusland (2009-2010) en hield daar tot de oorlog contacten aan over. “Sommigen begrijpen je dan en staan ook niet achter de oorlog. Er zijn ook mensen die zich achter ‘groot Rusland’ scharen. Met die mensen heb ik uiteraard geen contact meer.”

Het vrijheidscollege zondagmiddag begint om 15:00 uur en duurt een uur, de toegang is gratis, kaart reserveren via cinematexel.nl.