Minder aanvoer zoet water in Waddenzee

Er stroomt via rivieren minder zoet water de Waddenzee in, waardoor daar het leven van algen, vissen en vogels, vissen aan het veranderen is.

Dat komt naar voren uit een onderzoek naar de Waddenzee waar het NIOZ aan heeft meegewerkt en dat vrijdag is gepresenteerd (het Quality Status Report van het gemeenschappelijk Waddenzee Secretariaat waar onderzoekers uit Nederland, Duitsland en Denemarken aan meewerkten).

De onderzoekers constateerden dat met name in het voorjaar minder zoetwater uit de Nederlandse en Duitse rivieren in de Waddenzee komt. Meespelend daarbij is dat de zomers droger en warmer worden waardoor de rivieren in de zomer langere tijd een lage waterstand hebben. In het IJsselmeer wordt tegelijkertijd zoet water langer vastgehouden als drinkwater en water voor de landbouw.

Wegvallen

Het gevolg is dat de natuurlijke, geleidelijke overgang van zoet naar zout op de Waddenzee begint weg te vallen. Volgens professor Katja Philippart, directeur van de Waddenacademie en onderzoeker aan het NIOZ is dat in de praktijk inmiddels merkbaar. “In de extreem warme zomer van 2018 was het aan de noordkant van de Afsluitdijk eventjes zelfs zouter dan op de Noordzee.”

Minder rivierwater in de Waddenzee betekent dat er minder voedingsstoffen (stikstof en fosfaat) worden aangeleverd en dat heeft weer effect op de voedselketen in de Waddenzee. De stikstof en de fosfaten die via rivierwater worden aangeleverd dragen bij aan de groei van algen en die zijn weer van belang voor schelpdieren als voedsel voor (trek)vogels in het Waddengebied. 

Verrassing

Volgens Philippart is de wegvallende overgang van zoet naar zout een van de grootste verrassingen van het hoofdstuk dat zij met haar collega’s voor het Quality Status Report schreef. “Dat het steeds warmer wordt en dat de zeespiegel stijgt, dat heeft iedereen nu wel op het netvlies. Maar die wegvallende zoutgradiënt is iets waar we heel lang overheen hebben gekeken.” 

Ze roept waterbeheerders op om bij het verdelen van zoet water ook naar de natuur van de Waddenzee te kijken. “Als we het water in de winter beter vasthouden, hebben we in de zomer ook meer water over voor de Waddenzee. Daar profiteert niet alleen de Waddennatuur van.” 

Alarmbel

De auteurs luiden ook de alarmbel voor het gegeven dat de warmte een steeds groter probleem wordt voor het leven in de Waddenzee. Philippart: “In de extreme zomer van 2018 zagen we bijvoorbeeld heel veel sterfte van kokkels. Behalve met de hitte had dat waarschijnlijk ook te maken met het tekort aan zoetwater en de bijbehorende algen, waar schelpdieren zich mee voeden.”

Een derde alarmbel wordt in het nieuwe onderzoek geluid voor de stijgende zeespiegel. Volgens de jongste scenario’s beginnen de droogvallende wadplaten onder Vlieland mogelijk vanaf 2030 langzaam te krimpen, vanwege de zeespiegel die tegen die tijd mogelijk met ruim 6 mm per jaar stijgt. Philippart: “De realiteit is dat het zeewater nu al sneller stijgt dan eerder gedacht. Dat betekent dat we al vóór 2030 de droogvallende platen in dat deel van de Waddenzee stukje bij beetje gaan verliezen.” 

Het bovenstaande artikel heeft u gratis kunnen lezen. Dagelijks zijn onze acht redacteuren aan het werk om het nieuws en de achtergronden op Texel te verslaan. Wilt u alle artikelen kunnen lezen en de lokale journalistiek steunen, neem dan een abonnement. Dit kan al vanaf € 7,10 per maand. Klik hier om ook abonnee te worden. Bent u al abonnee, dan kunt u, voor slechts €1,50 per maand extra, de krant óók online lezen inclusief toegang tot alle EXTRA artikelen op onze website. Mail hiervoor naar abonnementen@texelsecourant.nl