Zonlicht ‘pureert’ plastic soep

Onderzoekers van het NIOZ hebben ontdekt dat zonlicht een deel van de ‘plastic soep’ kan oplossen. UV-licht breekt drijvend plastic op de oceanen langzaam af; deels tot onzichtbare, zwevende plasticdeeltjes, voor een ander deel ook tot stoffen die door bacteriën helemaal kunnen worden afgebroken. Het zou jaarlijks gaan om een kleine twee procent van het drijvende plastic. “Dat lijkt misschien weinig, maar jaar op jaar verklaart deze afbraak door zonlicht wel degelijk een flink deel van de plastic soep die we sinds de jaren vijftig kwijt zijn in de oceanen”, zegt promovenda Annalisa Delre.

Sinds de massale productie van plastics begon, is een aanzienlijk deel van het plastic afval via de rivieren, de wind of het dumpen vanaf schepen naar de oceanen verdwenen. Maar de hoeveelheid plastic die daadwerkelijk in de oceanen wordt gevonden, is maar een fractie van die hoeveelheid afval. In de wetenschap staat dit probleem bekend als de Verdwenen Plastic Paradox. Om te zien of afbraak door UV-licht een deel van dat verdwenen plastic kan verklaren, deden Delre en collega’s experimenten.

In een vat met nagemaakt zeewater mengden de onderzoekers kleine stukje plastics. Dat water roerden ze automatisch, terwijl een lamp het UV-licht nabootste zoals dat via de zon op de oceaan straalt. De stoffen en deeltjes die uit de afbraak van plastic ontstonden, vingen de onderzoekers op om ze te analyseren.

Uit de metingen bleek dat jaarlijks tenminste 1,7 procent van de (zichtbare) microplastics door zonlicht wordt afgebroken. Deels breekt het af tot (onzichtbare) nanoplastics en voor een ander deel ook tot stoffen die potentieel kunnen worden afgebroken door bacteriën. Als deze getallen jaar op jaar worden doorgerekend, dan verklaart de afbraak door zonlicht tot ruim een vijfde (22 %) van de ‘verdwenen’ hoeveelheid plastic in de oceanen.

“Hiermee leggen we een belangrijk puzzelstuk op zijn plek, in de Verdwenen Plastic Paradox”, zegt NIOZ-onderzoeker Helge Niemann, één van de begeleiders van promovenda Delre. Potentieel schuilt er goed nieuws in dit onderzoek, zegt Niemann. “Deels wordt het plastic afgebroken tot stoffen die door bacteriën helemaal kunnen worden afgebroken. Maar voor aan ander deel blijft het plastic in het water zitten als onzichtbare nanodeeltjes. De precieze effecten van die deeltjes op algen, vissen en het andere leven in de oceanen zijn nog grotendeels onduidelijk. We moeten niet alleen verder zoeken naar wat er met de rest van het plastic gebeurt, maar ook onderzoeken wat dit met het zeeleven doet. Nog belangrijker is het natuurlijk, om de aanvoer van de plastic soep via de rivieren naar de oceanen te stoppen.”