Logo texelsecourant.nl
Op de bodem van een middeleeuwse waterput lag een framewerk van hergebruikt hout. Een deel van het hout heeft oorspronkelijk  als constructiehout in een middeleeuws huis gediend.
Op de bodem van een middeleeuwse waterput lag een framewerk van hergebruikt hout. Een deel van het hout heeft oorspronkelijk als constructiehout in een middeleeuws huis gediend.

Archeologen vinden in Oosterend Middeleeuwse huisterp

Bij archeologisch onderzoek op het terrein tussen de Koetebuurt en de Wierstraat in Oosterend zijn resten gevonden van een Middeleeuwse huisterp, een deel van een zodenhuis en een met hout versterkte waterput.

In maart 2018 raakten vijf panden in Oosterend bij een grote brand onherstelbaar verwoest waardoor ze  moesten worden gesloopt. Vanwege de ligging - in het historische dorpshart, vlakbij de van oorsprong middeleeuwse kerk -  werd het terrein archeologisch waardevol geacht. Gemeente Texel gaf daarom Archeologie West-Friesland opdracht het gebied te onderzoeken.

Huis, terp en waterput
Vragen waarop de archeologen antwoord zochten, luidden: hoe oud zou de bewoning aan de Koetebuurt zijn? Hoe zag deze bewoning eruit? Tijdens de opgraving werden resten aangetroffen van een Texelse variant van een 'zodenhuis'. Er kwam een huiswand van gestapelde kleizoden tevoorschijn met direct daarnaast een vloer van aangestampte grijze klei. De wand lijkt qua opbouw op een tuunwal maar dan toepast in de huisbouw. Samen met diverse afdrukken van houten staanders vormen zij de resten van een Middeleeuws gebouw uit de 12de of 13de eeuw. Aanvullend onderzoek moet uitwijzen of het om een woonhuis, schuur of hutkom gaat.

Middeleeuwse waterput
Aan de Wierstraat werden de overblijfselen van een Middeleeuwse waterput gevonden, opgebouwd uit zandige gestapelde  zoden. De waterput was ingegraven in een 0,8 m dikke terp opgeworpen met zoden. Vers zoet water was in een brakke en zoute omgeving van essentieel belang voor mensen en vee. De ronde waterput stond vreemd genoeg bovenop een vierkant framewerk van hergebruikt hout. Een van de balken is waarschijnlijk ooit gebruikt als onderdeel van vakwerkbouw. Dergelijke vondsten, resten van bovengronds Middeleeuws constructiehout van huizen, zijn uiterst zeldzaam.

Oprukkend zeewater
Onder de waterput was een overstromingslaag met verspoelde grond aanwezig. Dit wijst erop dat de Middeleeuwse Oosterenders last hadden van het oprukkende zeewater. Om zich daar tegen te beschermen werd een tuunwal of kleine kade opgeworpen aan de rand van de terp. Dit zou een van de oudste dijkjes van het eiland kunnen zijn. Of het gaat om een grote gezamenlijke woonterp of een stelsel van losse huisterpen is niet bekend. Duidelijk is dat in de loop van de tijd de opgehoogde delen verder naar buiten toe zijn vergroot, waardoor uiteindelijk de hooggelegen bult ontstond die tegenwoordig Oosterend vormt.

De VOC-tijd
Na de Middeleeuwen lijkt het terrein een tijd onbewoond te zijn. Waarschijnlijk worden de eerste bakstenen huizen hier pas rond 1700 gebouwd. Hiervan zijn enkele funderingen en kelders teruggevonden. Op het achterterrein van de Koetebuurt kwamen diverse afvalkuilen tevoorschijn vol mooie vondsten: een 17de-eeuwse blauwe glazen fles uit Amsterdam en zilveren en koperen munten uit de Lage Landen bijvoorbeeld. Er werden geen exotische zaken aangetroffen.

Akker uit de IJzertijd
Tenslotte werd onder alle resten een goed geconserveerde akkerlaag met meerdere greppels gevonden uit de Late IJzertijd: een aanwijzing dat Oosterend al rond 200 v. Chr. intensief werd gebruikt als akkerbouwgrond.

Toelichting tijdens Dag van de Texelse Archeologie
Het onderzoek is afgerond. Nadat de andere voorbereidende werkzaamheden zijn voltooid, start de herbouw van de woningen. Op 12 oktober 2019, tijdens de tweede Dag van de Texelse Archeologie, wordt het onderzoek nader toegelicht in de Burghtkerk van Den Burg. Volgend jaar wordt het rapport verwacht.


De ronde contour van de middeleeuwse waterput wordt met een metaaldetector onderzocht.

Op het achter terrein van de Koetebuurt werden diverse afvalkuilen gevonden waaruit divers huisraad werd geborgen.


Baksteen kelder uit circa 1700.


Op deze uitsnede van de kaart van Scorel uit 1552 is Oosterend weergeven als een redelijk grote plaats met meerdere rijen huizen rondom de kerk. Let op alle gerepareerde doorbraken bij de Zeedijk. Het noorden is links.

Gerard Timmerman
Gerard Timmerman, verslaggever Texelse Courant.
Meer berichten
 

Wat vindt u?

De wethouder gaat opnieuw in gesprek met de verenigingen over de tarieven van de sportaccommodaties (waaronder de nieuwe sporthal).



Reageren!