Zomerstage 1963 op Korenschoof

Een ingelaste aflevering van Terug in de Tijd. Een stukje van Texel in 1963, gezien door de ogen van Olaf van Hoorn, leerling van de Rijks Middelbare Landbouwschool te Andelst (Gld.), die van zijn stage op boerderij De Korenschoof in Eierland een verslag schreef.

63 jaar later stapte Van Hoorn, inmiddels 82 jaar en woonachtig in het Gelderse Doornenburg, vorige week binnen bij de Texelse Courant en overhandigde de redactie zijn – handgeschreven – ‘zomerpraktijkverslag’, voorzien van fraaie zelfgemaakte foto’s, plattegronden, tekeningen en knipsels. “Dit hoort op Texel.”

Gemengd bedrijf

Het verslag biedt een gedetailleerd beeld van het bedrijf aan de Hoofdweg. “Het gemengde landbouwbedrijf van de heer S. (Sijbrand) C. Keyser heet De Korenschoof en ligt midden in de polder Eierland op het Waddeneiland Texel. Een deel van het bedrijf bevindt zich echter in de polder Het Noorden. Vanaf de weg is de boerderij in zuidwestelijke richting goed zichtbaar.”

“Het totale bedrijf beslaat een oppervlakte van ongeveer 40 hectare. Daarvan ligt 28 hectare direct rondom de boerderij. Daarnaast is er nog een perceel van ongeveer 7,5 hectare in de polder Het Noorden en een stuk van circa 6 hectare aan de Postweg. In totaal bestaat het bedrijf dus uit zes kavels.”

De heer Keyser

“Van de totale oppervlakte wordt ongeveer 28,5 hectare gebruikt voor akkerbouw en circa 6 hectare voor weidebouw. Het erf beslaat ongeveer een halve hectare. Het hele bedrijf is eigendom van de heer Keyser.”

“De dichtstbijzijnde marktplaats is Den Burg, het hoofdplaatsje van Texel, dat ongeveer tien kilometer van het bedrijf ligt. In Den Burg bevinden zich twee cafés (De Oranjeboom en De Lindeboom), waar de boeren elkaar op marktdagen ontmoeten.”

Gebouwen

“De boerderij is gebouwd volgens het zogenaamde Wieringermeertype, een type dat veel voorkomt in de polder Eierland. In 1948 werd de huidige boerderij gebouwd, nadat de oude boerderij tijdens de oorlog in brand was geschoten.”

Van Hoorn beschrijft de indeling van het woonhuis en de boerderij. “In het bedrijfsgedeelte bevindt zich een halve Zuid-Hollandse stal met plaats voor achttien koeien. Daarnaast zijn er bergplaatsen aanwezig voor bieten, machines en krachtvoer. Verder is er een stal voor jongvee met ruimte voor ongeveer acht dieren.”

Paardenstallen

“Naast deze stal bevinden zich vier paardenstallen. Hiervan wordt er nog maar één gebruikt, omdat er nog slechts één paard op het bedrijf aanwezig is (Marianne, waarvan een foto in het verslag).” Er is ook een trekkerbox. “Wanneer de trekker binnen staat, is er nauwelijks plaats om goed te kunnen werken. Vroeger was de verhouding tussen paardenstallen en reparatieruimte logisch, maar door de mechanisatie is dat veranderd.”

Boven de trekkerbox bevindt zich de zaadzolder en achter in de trekkerbox is ruimte voor opslag van onder andere aardappelen, machines en gereedschappen.

Bouwboer

“De heer Keyser is in hoofdzaak bouwboer, vooral voor de teelt van zaaizaad en pootgoed. Daarnaast heeft hij ook een veestapel van circa tien koeien, pinken en kalveren. Het vee houdt hij om meerdere redenen: Omdat zijn boerderij ervoor is ingericht, om zijn grond van organische stof te voorzien, hij krijgt mest voor zijn akkerland, hij heeft veel plezier in het houden van vee, dat hem voldoende opbrengt en ’s winters is er werk voor zijn arbeider. Hij beschikt over een melkmachine, het melken duur een uur.”

In het verslag ook de grondsoort: “lichte zavel, 20 procent afslibbaar. Doordat Eierland een ingepolderd wadden- en kweldergebied was, doorsneden door vele kreken, zijn er zowel zandige, als zware plekken in de percelen, wat veel invloed heeft op de gewassen. Op zware plekken droogt de grond niet zo vlug uit. Waar een kreek was, treft men veel zwaardere grond aan.”

Plaatgronden

“De gronden worden ook wel plaatgronden genoemd, omdat men op het zand een laag teeltaarde treft (aangeslibd). De grond droogt daardoor vlug uit, omdat de laag teeltaarde te dun is.”

Van Hoorn beschrijft hoe een perceel dat een jaar eerder is diepgeploegd, waardoor vruchtbare humus naar boven kwam. “Dit was goed aan de stand van de gewassen te zien.”

Graszaad

Beschreven worden ook de teelten: Zomertarwe (5,25 hectare, ras Peko en 2,5 ha Opal), gerst (2 ha Herta) en graszaad (3,5 ha Engels raaigras). “Op 27 augustus werd het graszaad met de maaidorser geoogst. Het zaad was toen eigenlijk nog te vochtig. Het werd voorlopig door de NAK goedgekeurd en daarna naar de zaadhandel gebracht om gedroogd te worden. De opbrengst viel uiteindelijk mee en de heer Keyser was tevreden. Het hooi werd verkocht aan handelaren, die het weer doorverkochten aan boeren voor het afdekken van wortelen en aan bollenkwekers.”

Stoppelknollenzaad

In het teeltplan ook stoppelknollenzaad (2 ha. halflange Blauwknop), erwten (1,5 ha doppers), pootaardappelen (1,5 ha Sientje, 1,5 ha Climax en 1 ha Eigenheimer) en ten slotte bieten (40 are voederbieten Pajbjerg en 2 ha suikerbieten Hilleshög).

Gedetailleerd is ook de beschrijving van de veestapel. Koeien met namen als Marijke 22, Tinie, Zwarte 5, Ineke, Zwarte 6, Tinie 2, Marijke Zwarte, Gerda 4 en Gerda. De melkproductie varieerde tussen de 5013 en 7070 kg per jaar. “De koeien blijven van de tweede helft van april tot eind oktober in de wei.”

Machinepark

Ook het machinepark komt voorbij: spuit, maaidorser, schoffelmachine, schotelkunstmeststrooier, 4-schaarploeg, cultivator, aardappellichter, cambridgerol, onkruideg, Manus melkmachine, McCormick trekker, harkkeerder-schudder, maaibalk, etc. “Wat er nodig moet zijn, is er beslist en het materiaal wordt behoorlijk onderhouden.”

Heemraad

“De heer Keyser was lid van verschillende organisaties, waaronder: Hollandse Maatschappij van Landbouw, afdeling Eierland, Boerenleenbank, Zuivelfabriek De Eendracht op Texel, Coöperatieve Vereniging voor Texel., Vereniging voor Bedrijfsvoorlichting Texel, Coöperatieve Werktuigenvereniging en Keyser was Heemraad van de polder Eierland. Daarnaast was hij verzekerd tegen brand en had hij een WA-verzekering.”

Bedrijfsopbrengsten

“Volgens de boekhouding waren de bedrijfsopbrengsten de laatste jaren redelijk goed. Het bedrijfstype kwam veel voor in de omgeving, hoewel De Korenschoof tot de grotere bedrijven behoorde. De meeste bedrijven in de omgeving hadden ongeveer 30 hectare grond.”

Beoordeling

Het zomerstageverslag van Olaf van Hoorn werd beoordeeld als ruim voldoende.

‘Inhoud 7, Stijl 7’, staat er onder.