Randverschijnselen
Bolle mazzel
Een onverwachte uitnodiging kwam via mijn zus bij mij terecht op 4 mei. Deze was afkomstig van de initiatiefnemers tot het plaatsen van een Stolpersteine in Lunteren. Deze stenen worden in heel Europa geplaatst ter nagedachtenis aan individuele oorlogsslachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog, zoals bijvoorbeeld weggevoerde Joden, Roma, Sinti en politieke gevangenen. In Lunteren wordt ook zo'n steen geplaatst.
De initiatiefnemers schrijven: "Veel informatie over de nabestaanden van de onderduikers hebben wij al achterhaald en we zijn nu op een punt aangekomen om de nabestaanden van de onderduikgevers te gaan achterhalen." Die onderduikergevers blijken mijn overgrootouders te zijn. "De heer (Wouter Willem) Bouwhuis was onderwijzer in Lunteren en samen met zijn vrouw Sijgje Elizabeth Bouwhuis-Rappard. Zij gaven in 1943 onderdak aan een Joodse familie."
Ik ben ben van mening dat je dergelijke uitnodigingen niet afslaat en volgend jaar zullen mijn zus en ik aanwezig zijn. Ik kende deze familiegeschiedenis helemaal niet. Ik heb wel eens gehoord dat mijn oma betrokken is geweest bij het verspreiden van verzetskrantjes en daar nadat ze betrapt was nota bene mee wegkwam door een NSB-vriendinnetje, ook hier ken ik de ins en outs niet van. Het is lastig voor mij om deze informatie te achterhalen. Mijn moeder leeft niet meer, en dat geldt helaas ook voor haar twee broers. Mijn opa heb ik niet eens gekend en mijn oma overleed al eerder, op de respectabele leeftijd van 89. Ik hoop de komende tijd toch meer over deze geschiedenis te weten te komen. De stenen zijn voor weggevoerde mensen, hoe kan het dat mijn overgrootouders niet hetzelfde lot heeft getroffen?
Ik heb regelmatig gelezen over mensen die dit soort verhalen van voorouders ontdekten en een groot gevoel van trots hadden. Hoe kan ik trots zijn op iets waarvoor ik helemaal niets heb gedaan? Het betekent ook niet dat ik even dapper zou zijn wanneer er nu oorlog uitbreekt. Dat zou ik hetzelfde vinden als iemand die zich schuldig zou voelen omdat één van zijn (over)grootouders voor de nazi's werkte. Je bent niet verantwoordelijk voor wat je ouders, grootouders of overgrootouders hebben gedaan. Zeker als dat op een moment was dat je er nog niet was. Ik ben ze wel dankbaar en ik bewonder ze, zonder dat ik ze ooit heb gekend. Door mensen als zij, leven wij nu in vrijheid.
Ik vind trots sowieso een lastig begrip, wanneer het gaat om zaken waar ik geen invloed op heb gehad. Ik ben er niet trots op dat ik Nederlander ben. Wat heb ik daar voor gedaan? Ik besef steeds vaker dat ik gewoon bolle mazzel heb gehad. Mijn wieg had ook in Palestina, Charkiv of Soedan kunnen staan. Ik snap dan ook nooit zo goed met welk gemak vluchtelingen 'gelukszoekers' worden genoemd, al zijn we volgens mij allemaal op zoek naar geluk. Werd er in het buitenland ook zo gekeken naar de Nederlanders - volgens het CBS zo'n 197.000 - die tussen 1940 en 1945 naar het buitenland emigreerden? Of was dat anders. We hebben het in Nederland heel erg goed. En dat betekent niet dat je het overal mee eens moet zijn, maar misschien moeten we eens wat meer koesteren wat we hebben. We leven niet in een derdewereldland en als je echt denkt dat we het hier zo slecht hebben, ga dan even een tijdje elders wonen.
Job