"Bewuster omgaan met afval"
De ingebruikname van het nieuwe Recycleplein De Hamster voor particulieren is een belangrijke stap naar een betere afvalscheiding, om de hoeveelheid restafval terug te dringen en de stijging van kosten voor afvalverwerking te beperken.
Met de vaststelling van het Recycleplan in 2024 koos de gemeenteraad voor een duidelijke koers richting 2030. Met als hoofdlijn: de basis moet op orde, de vervuiler betaalt en de kostenstijgingen zoveel mogelijk afvlakken.
De gemeente had de afgelopen jaren onvoldoende zicht op de afvalstromen. Waar stonden alle containers? Wie maakte er gebruik van? Iedereen die een container aanvroeg, kreeg er één. Dat leidde tot een onoverzichtelijke situatie.
Daarom zijn inmiddels zo’n 18.000 containers gechipt. Alleen containers die geregistreerd en gechipt zijn, worden nog geleegd. Niet-geregistreerde containers worden niet meer meegenomen. Door deze operatie verdwenen ongeveer tweeduizend containers uit het systeem. Veel daarvan bleken in gebruik bij bedrijven, die hun afval via huishoudelijke routes aanboden. Die bedrijven worden nu verwezen naar een commerciële inzamelaar.
Het effect is volgens de gemeente al merkbaar: inwoners gaan bewuster om met afval. Sommige huishoudens hebben zelfs twee oranje containers voor plastic, terwijl grijze containers worden ingeleverd.
De gemeenteraad heeft de nadruk gelegd op het onderscheid tussen huishoudelijk afval en afval met een toeristische of bedrijfsmatige oorsprong.
Om die stromen beter te scheiden, is het voormalige afvalbrengstation omgevormd tot het nieuwe Recycleplein De Hamster. Daar zijn nu twee ingangen: één voor bedrijven en één voor inwoners, die laatste toegankelijk met een milieupas. Om te zorgen dat afval in de juiste bak belandt, is op het Recycleplein een medewerker aanwezig. Het maximum van 250 kilogram dat elke particulier per dag gratis mag aanleveren is vervallen, meer mag voortaan ook.
Afval van inwoners, bedrijven en toerisme nu beter gescheiden
Voor recreatiewoningen geldt een aparte situatie. Voor een deel van de recreatiewoningen wordt gemeentelijke afvalstoffenheffing betaald, net als de overige inwoners. Hier wordt het afval gewoon door de gemeente opgehaald. Een deel van de recreatiewoningen/ parken woningen betaalt geen afvalstoffenheffing en voert afval af als bedrijfsafval via commerciële bedrijven. Als zij afval naar De Hamster brengen, moeten ze daarvoor ook betalen. Dit vanuit het principe: de vervuiler betaalt. Zodat particuliere inwoners niet opdraaien voor de kosten van het bedrijfsafval. Ander toeristisch afval is het afval dat belandt in de openbare vuilnisbakken (met beugel) die staan in de dorpen, op de havens en de afvalbakken bij de stranden.
Op veel plekken op het eiland staan ondergrondse containers. Alle inwoners kunnen daar straks met hun pas op het hele eiland terecht. Voor toeristen wordt een kleine inworpopening (een ‘zijklepje’) voorzien, zodat zij ook hier beperkt afval kwijt kunnen zonder dat het tot overlast leidt.
Belangrijk te weten is dat de gemeente niet registreert wat iemand persoonlijk weggooit. Wat wél van belang is, is inzicht in gebruik: wie maakt gebruik van welke container en hoe snel loopt een container vol? Met 'vulgraadmetingen' kan de inzameling efficiënter worden ingericht. Op basis van data en analyse kan het beleid later worden aangescherpt.
Om de hoeveelheid restafval omlaag te krijgen en afvalscheiding te stimuleren wordt nagedacht over 'serviceprikkels'. Een idee is om plastic (oranje container) en groente-, fruit- en tuinafval (groen) om de week op te halen, en de grijze restafvalcontainer nog maar één keer per maand. Zo worden inwoners gestimuleerd om plastic niet meer in de grijze bak te gooien.
In het buitengebied kunnen particulieren een eigen papiercontainers met blauwe deksel aanvragen. Dit omdat nog veel papier in de restafvalbak verdween. In de dorpen zijn (semi-)ondergrondse papiercontainers beschikbaar. Informatie staat op texel.nl/papiercontainer. Scouting Texel, verenigingen en scholen hebben papiercontainers ‘geadopteerd’ en ontvangen een vaste vergoeding op basis van het gemiddelde van de afgelopen tien jaar. Ook Struun, Texel Plastic Vrij en de Rotary worden ondersteund, zodat waardevolle afvalstromen - herbruikbare spullen en textiel - in stand blijven.
Naast serviceprikkels denkt de gemeente op termijn aan een betaalprikkel voor restafval: betalen per lediging of per kilo. Wegen per kilo is technisch lastig, vuilniswagens zijn daar niet op ingericht. Betalen per lediging ligt meer voor de hand. Op zijn vroegst over anderhalf jaar zou zo'n systeem kunnen worden ingevoerd.
Gerard Timmerman