Havenwinkel oude wens Mantje
Met de overname van de exploitatie van de winkel van visserijcoöperatie CIV gaat voor Sandor en Jacobien Mantje een langgekoesterde wens in vervulling. Ze hopen dat het de eerste stap is in een proces dat de haven van Oudeschild van de ondergang redt.
Eigenlijk hadden ze er ruim twintig jaar geleden al een winkel willen beginnen, maar Rijkswaterstaat - toen nog de eigenaar van de haven - gaf hen geen toestemming voor nieuwbouw. "Buitendijks bouwen mocht niet, kregen we te horen. Een beetje vreemd, want er staan al heel wat panden, zoals restaurants ’t Pakhuus en het Stoombootkoffiehuis en de opslag en de winkel van de visserijcoöperatie", vertelt Sandor.
Een ander plan was het vestigen van een winkel op een schip. Sandor en zijn vader Adrie kochten er zelfs twee afgedankte mijnenvegers voor op, maar ook daarvoor gaven de autoriteiten geen toestemming.
"Meer ratten dan mensen"
In 2012 trok Sandor samen met architect Ingmar Veeger de aandacht met een uitgewerkt plan voor woningen, winkels, ambachtelijke bedrijfjes en horecazaken op de haven. Op de plek van de toen al gesloten asfaltfabriek zou een hotel moeten verrijzen.
Het betrof de invulling van het zogenoemde 'vlekkenplan' van voormalig TESO-directeur Rob Wortel, die in een rapport had voorgesteld industriële activiteiten en overslag te verplaatsen naar de NIOZ-haven en het toerisme en de recreatie in Oudeschild te versterken.
Inmiddels zijn veertien jaar verstreken en is de haven er door de sanering van de vissersvloot alleen maar verder op achteruit gegaan, constateert Sandor. "De leefbaarheid wordt steeds minder. Er wonen inmiddels meer ratten dan mensen op de haven. En omdat de inkomsten uit het havenbedrijf steeds verder teruglopen, kom je ook financieel in problemen."
Een treurige situatie, maar niet uitzonderlijk, vinden Sandor en Jacobien. Al jaren braakliggende terreinen bij de Welkoop in Den Burg en dat van de oude supermarkt in De Cocksdorp zijn hem een doorn in het oog. "We zijn een toeristisch eiland. Je moet zorgen dat alles er representatief uitziet."
"Niet gemakzuchtig worden"
Dat grootschalige plannen geld kosten, mag geen excuus zijn, vindt hij. "Het opknappen van Willemoord in Den Helder heeft ook vele miljoenen gekost. Als je geld nodig hebt, moet je bij de provincie aankloppen of bij de fondsen die daarvoor zijn. Het kan allemaal heus wel, maar je moet wel willen. We mogen niet te gemakzuchtig worden."
Zelf hopen Sandor en Jacobien het goede voorbeeld te geven met de overname (op huurbasis) van de winkel van CIV. De eerste gesprekken daarover werden twee jaar geleden al gevoerd, maar toen zagen de leden van de visserijcoöperatie er nog geen brood in. Sandor: "Dat snap ik heel goed. Sommige families verdienen al eeuwen lang hun brood op zee. Je eigen winkel afstaan is een emotioneel proces. Maar ik ben blij dat we alsnog goede afspraken hebben kunnen maken. Nu maar hopen dat de gemeente ook weer aan de gang gaat."
De officiële overdracht is op 1 april, maar zal met uitzondering van een kleinschalige plechtigheid voor genodigden op 29 maart geruisloos verlopen. "We blijven gereedschap, schoonmaakmiddelen, kabels, netten, smeerolie en andere producten voor de visserijbedrijven verkopen. Maar bijvoorbeeld ook werkkleding en veiligheidsschoenen. Voor visserlui, maar ook voor bouwvakkers, stratenmakers en anderen die veel buiten werken."
Negen van de tien medewerkers, waaronder de vier ambachtslieden die zich bezighouden met netten boeten en touw splitsen, verhuizen mee van de CIV naar Mantje. Sandor en Jacobien zijn er blij mee. "We kunnen hun vakkennis niet missen."