Tessels skriêve
Mit 't nuwwe jaar komme der ok òltóós mèènse die 't over foornemes hèèwwe. Dòn kenne se 't maar 't best over die fòn are leu hèèwwe, wònt fòn der eige foornemes komt niet veul terecht, zó leert de ervaring.
Ok wòt 't dialekt òngaat benne der wel foornemes, meskien òl fòn jare oud - de redaksie fòn deuze rebriek seit 't maar effies foorsichtig. Wònt 't gaat ok mee òn, fònzellef, 't is giên geheim dòt die redakteur Mòrcel Plaasmòn is en ja, ik hèèw nagol wòt 'ulusies' uutsproke foor 't Tessels. Na 't beskriêvende boek mit deer de grammatika en zó in, Tessels. Taal over zee', wòs 't idee namelijk om veul nuwwe tekste te skriêve, op sien Tessels.
Deer is wel iênige nóód òn, wete se ok bee de dialektklub. Der benne òl meer mèènse die 't dialekt niet zó goêd meer prate en deerdeur geve se 't ok niet meer deur òn 'n nuwwe ginnerasie. Maar veul mèènse sowe tegeliek wel wille dòt 't dialekt bewaard bleef. Die mèènse vrage welders na tekste op sien Tessels. Zó benne der ok òl lesse oppe OSG, om maar wòt aars te noeme.
Dut idee staat niet hillegaar op sien eige, dòt is 't mooie deròn. Ok op are eilònde benne der leu weest die dut foorneme hòdde. Zó het Gerrit Knop same mit de broers Roggen sien best deen om 'n ferzameling ferhaaltjes en gedichies òn te lèègge, in de dialekte fòn Terskelling. Ok foor Skiermonnikóóg is dot deen en der is foor dòt dialekt ok nag 'n héél 'Efangeelje fan Mattheüs' terug te fiende online (op de website DBNL.org, effies deurzoeke).
't Is ok 'n heel aardig idee: tekste fòn ferskeie karakter bee mekaar brenge, fertale, zellef skriêve, zódòt der 'n fariasie òn dialektliteratuur te leze fòòlt. Dus niet òlliênig ferhaaltjes over hoe 't vrogger wòs, maar beefoorbeeld ok 'n romòn, 'n detektif, 'n informasieboek - fòn òlles wòt. Dòn ken ellekiên wel wòt fòn sien gading fiende om Tessels te oefene. Meskien is der ok wel nóód òn Tesselse resepte of òn Tesselse horreskope, 't ken òllegaar, òs der maar skriêvers foor benne. Ok 'n stuk uut de Biebel ken wel, sekers òs der ok nag are kerrekdienste op sien Tessels komme, zo òs in 't leste jaar òn De Hore deen wier.
Uut mien eige koker komme puur ouwe foornemes om 'Van den Vos Reynaerde' na 't Tessels om te sette:
"Willem had Madok wel ofkrege
(had ’ie puur fòn wakker lege)
maar hee wier d’r nag deur hinderd,
dòt ’t ferhaal fòn de Vos Rindert
niet of wòs: onvolmaakt bleve.
hòd Arnoud nou maar deurskreve!
deerom sòt hee òlles uut te soeke,
lòs ’ie in vreemde tale héle boeke.
en is ’ie d’r op sien Tessels òn begonne.
God weet wie of ’m hellepe konne."
En 'n aar oud foorneme, 'Der Schimmelreiter' fòn Theodor Storm uut 't Duits na 't Tessels fertale:
"No iniêne kwam der op diek iên op me of. Ik hoorde niks mar al skörreper, òs de hòlleve maan wòt skinsterde, miende-n-ik 'n duustere skim te siên. Só gauw òs 'ie dichter bee kwam, sag ik 't: 't wòs iên op 'n peerd, op 'n knókige skimmel op hóge biêne. Der vlòdderde 'n donkere jòs om se skoêre. Doe 'ie me beelòòns floog, keek 'ie me òn mit twiê bròndende óge in 'n bléék gesicht.
Wie wòs dòt? Wòt most 'ie? En dòn kreeg ik deur, dat ik giên hoeftrappe, ok giên azem fòn 't peerd hoord hòd... En peerd en rejer wòzze toch dichtbee komme!
Deerover prakkezeerde ik doe ik feerder gong. Veul tiêd om te prakkezere hòd ik aars niet wònt geliek kwam 'ie fòn achtere weer ònsette. 't Leek òs of sien jòs me beraakte, en weer wòs 'ie, net òs de eerste keer, sonder gelúúd foorbee stove. Ik sag 'm feert en òl feerder foor me. Doe iniêne leek sien skaduw òn de are kònt fòn de diek beneer te gaan."
Maar ja, beiegaar nag niet of. Der komt òlòn aar werrek tussedeur en der moet bróód oppe plank, dus dòt gaat maar foor, òlle kere weer, òlle dage weer. Zó zel 't mit are foornemes ok wel lópe. Maar 't is goêd om 't hiêr nag 'rs uut te spreke, ok omdòt d'r are mèènse benne die 't ok wille: meer tekste, meer ferhale, op sien Tessels. Om te leze en om der 'n pracht fòn 'n taal uut te lere foor wie die taal nag niet praat.
Mit deuze dialektrebriek, toch zówòt òlle weke in de krònt, benne der fònzellef ok weer wòt tekste in 't dialekt beekomme. Dòt is dòn toch 'n aardig begin weest.