Randzaken
Motivatie
Mooi om te zien vorige week op de OSG: leerlingen van het vmbo waren daar onder meer lassend en kokend met Sail Den Helder bezig geweest. Oftewel, gewoon met de handen aan het werk. En ze hadden producten vervaardigd (lekker eten en een gelaste bank) die je niet zomaar maakt als je niet weet wat je moet doen. Dat vereist 'kennis, kunde en vlieguren' en daarvoor is het vmbo een goede opstap naar vakmanschap op diverse gebieden.
De eigen ervaringen met het vmbo en in het verlengde het mbo gaan terug naar een ‘vorig leven’ waarin ik onderwijskunde studeerde. Hadden we voor de studie een rondleiding bij een groot mbo-complex waar de docenten letterlijk spraken van ‘het afvoerputje van de samenleving’. Het zal je als leerling maar gezegd worden… Dat was begin jaren negentig en de inzichten zijn sindsdien gelukkig wel bijgesteld - al heb ik nog meermalen meegemaakt dat het vmbo niet de meest positieve beeldvorming had.
Vanuit mijn werk voor de krant heb ik gelukkig geregeld rechtstreeks met het vmbo te maken gehad en dat was goed om een beeld te vormen. Als voorbeeld noem ik wel eens een vmbo-leerling die ik jaren geleden interviewde voor de krant voor een artikel over snuffelstages. De eerste ontmoeting was op school en daar liet mijnheer overduidelijk blijken geen zak zin te hebben in het interview. Ik moest alle zeilen bijzetten om er wat uit te krijgen.
De tweede ontmoeting was op zijn stageadres voor het maken van een foto. Hier kwam opeens een enthousiaste jongeman op me af die graag wilde laten zien waar hij werkte en trots liet zien wat hij achter de werkbank al had mogen maken. Ik heb serieus nog even gekeken of dit echt dezelfde leerling was die eerder vol weerstand en desinteresse in het klaslokaal zat, maar het was echt dezelfde. Hij straalde van enthousiasme. Een treffend voorbeeld om mee te maken hoe iemand op de juiste plek opeens vol motivatie kan zijn. Hij werd op zijn stageadres ook duidelijk gewaardeerd.
Die motivatie ga je niet krijgen als je serieus over 'afvoerputjes' spreekt of – nog erger - mensen van het vmbo als dom zou gaan beschouwen. Helemaal de verkeerde weg. De een leert met het hoofd, de ander leert met de handen, moeilijker hoef je het soms niet te maken. Of zoals een stagebegeleider bij een aannemer het ooit zei: laat die gasten alsjeblieft in eerste instantie gewoon bij ons aan de slag gaan, zodat ze aan het werk kunnen gaan. Als we merken dat ze verder willen leren, doen we dat wel met scholing vanuit de praktijk.
Zo heb ik ook te maken gehad met een andere vmbo-leerling die je in de praktijk vooral zijn eigen gang moest laten gaan. Die moest je de ruimte geven om met zijn handen en naar eigen inzicht te laten ontdekken wat hij allemaal kon (met een beetje begeleiding uiteraard). Anders verwoord: als je die een boek gaf, trok hij bij wijze van spreken het liefst meteen het hele boek uit elkaar om te reconstrueren hoe dat met machines en drukpersen vervaardigd was. Letters waren bijzaak en als je dat accepteerde had je een gouden kracht in huis.
Kenmerkend binnen dat kader is misschien een klassikale theorieles op het vmbo die ik een paar jaar geleden voor de krant bijwoonde. Op een gegeven moment was de concentratie volledig weg, maar dat is wellicht ook wel te verklaren als je een uur zit te luisteren naar iets waarvan je misschien 55 minuten lang afvraagt ‘wat moet ik hiermee…’
Kortom, mooi dus te zien hoe er voor Sail op de OSG met de handen was gewerkt om wat moois neer te zetten. Over tien jaar zijn de vmbo'ers van nu de vaklui die de boel draaiende houden. En dan helpt het om ze nu al op de juiste manier de eigen motivatie te laten ontdekken en om ze te laten ervaren dat leren met je handen de route naar vakmanschap is. Dan komt de theorie - die ook nodig is - er vanzelf wel achteraan!
Jeroen